Sigortalı olarak çalışmaya başlayan kişiler sağlıktan yararlanmak için belli şartları sağlamalıdırlar. Bu şartların başında işe başlamadan önce sigortalının ödemiş olduğu prim gün sayısı gelmektedir. Bağ-Kur, SSK ya da isteğe bağlı sigorta kolları kapsamındaki sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek için belirtilen süre şartının tamamlanması gerekir. Bu süre genellikle 30 gün olup belli durumlarda işe giriş tarihiyle aynı anda sağlıktan yararlanabilme durumları mümkün olabilmektedir.

5510 sayılı kanun yürürlüğe girmeden önce sigortalı bir kişi işe başladıktan çok uzun bir süre sonra sağlık hizmetlerinden yararlanmaya başlıyordu. Ancak 5510 sayılı kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte bu süre çok kısalmış ve sigortalılar daha hızlı bir şekilde sağlıktan faydalanmaya başlamışlardır. Örneğin bu kanunun yürürlük tarihinden itibaren emekli aylığı veya gelir bağlanan kişiler, hiçbir şart aranmaksızın aylık veya gelirleri bağlandığı tarih itibariyle GSS kapsamına alınırlar ve sağlık hizmetlerinden hemen faydalanmaya başlarlar.

Sigorta başladığı andan itibaren sağlıktan faydalanma süresi; sigortalı kişinin işe başlamadan önce güvencesinin olup olmadığına, son bir yıldaki sigorta gün sayısına ve pek çok etkene göre değişiklik gösterebilir.

SSK Kapsamında Sağlıktan Yararlanmak İçin Kaç Gün Sigortalı Olmak Gerekir?

SSK kapsamında bir işe giren sigortalının sağlıktan faydalanabilmesi için 30 günlük zaman geçmesi gerekir. 4A kapsamında çalışmaya başlayan birinin 30 günlük süre sonunda sağlıktan yararlanabilmesi için şu şartların sağlanması gereklidir;

  • Kişinin sigorta hizmetleri, işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmelidir.
  • İşverenler, işçinin sigorta bildirimlerini SSK hizmetlerini takip eden her aynın 23. gününe kadar bildirmek zorundadırlar.

Eğer çalışan, işe girmeden önceki 1 yıllık sürede başka bir işveren tarafından 30 günlük sigortalı yapıldıysa ayrıca 30 gün beklemesine gerek yoktur. İşe başladığı tarihte sağlık hizmetlerinden yararlanmaya başlayabilir. Bu durumu birkaç örnekle açıklayacak olursak;

  • 18 Mayıs 2020’da işe giren biri; 2019’un Kasım ayından 2019’un Aralık ayına kadar sigortalı olarak çalıştıysa, bu kişi işe girdiği tarih olan 18 Mayıs 2020’den itibaren sağlık hizmetlerinden yararlanabilir. 30 gün beklenmesine gerek kalmadan çalışanın bakmakla yükümlü olduğu anne, baba, eş ve çocukları da sağlıktan faydalanabilirler.
  • 5 Mart 2020’de işe giren bir kişinin, önceki bir yıllık süreç olan 5 Mart 2019’a kadar hiçbir sigorta ödemesi bulunmuyorsa, sağlıktan yararlanmaya başlayacağı tarih 5 Nisan 2020’dir. Eğer kişi ay ortasında işe başladıysa bu durumda işveren hizmet bildirimini hemen yapmalıdır. Aksi durumda sağlıktan faydalanma süresi iki ayı bulabilir.
  • Kadın işçiler için durum biraz daha farklıdır. Eğer bir kadın, babasının sigortasından faydalanırken işe başlarsa, aktif olarak sigortalı olur ve işe giriş tarihinde sağlıktan yararlanmaya hak kazanır.

Sigortalının Eşi ve Çocukları Sağlıktan Ne Zaman Yararlanır?

Eş ve çocukların sağlıktan yararlanma şartları şunlardır;

  • Eşin kendi adına sigortası olmamalıdır. Kendi adına aktif olarak sigortalı olarak çalışan biri, eşinin sigortasından faydalanamaz.
  • Sigortalının eşi SGK’dan emekli maaşı almamalıdır.
  • Sigortalının eşinin aktif tarım / çifti kaydı veya esnaflık kaydı olmamalıdır. Ayrıca Bağkur’u da bulunmamalıdır.
  • Sigortalının eşinin yeşil kart sigortası olmamalıdır.
  • Eşler resmi nikahla evli olmalıdırlar. Aralarında resmi nikah bulunmayan kişilerin eşleri sigortadan yararlanamazlar.
  • 18 yaşına girmemiş tüm çocuklar, cinsiyet fark etmeksizin anne veya babalarının sigortalarından yararlanırlar.
  • 18 yaşını bitiren çocuklar lise eğitimine devam etmeleri halinde 20 yaşına kadar, üniversiteye gitmeleri halinde 25 yaşına kadar anne veya babalarının sigortalarından yararlanabilirler.
  • Lise ve üniversiteyi daha önce bitiren öğrenciler 20 ve 25 yaş sınırını geçmemek kaydıyla anne veya babalarının sigortalarından sağlık hizmeti alabilirler.

İşten Ayrıldıktan Sonra Sigorta ve Sağlıktan Yararlanma Süresi

Bir kişi işten ayrıldığında belli bir süre daha hem kendisi hem de bakmakla yükümlü olduğu kişiler sağlıktan yararlanabilirler. Bu süre şu şekildedir;

  • İşten çıkmadan önceki 1 yıllık süreçte, sigortalı kişinin 90 gün prim ödemesi varsa işten ayrıldıktan sonra geçen 99 süre boyunca sağlıktan yararlanabilir.
  • İşten çıkmadan önceki 1 yıllık süreçte, sigortalı kişinin 90 günden az prim ödemesi varsa işten ayrıldıktan sonra geçen 9 süre boyunca sağlıktan yararlanabilir.

Belirtilen süreler bittiği anda sigortalı kişinin sağlıktan yararlanma hakkı sona erer. Kişinin tekrar sağlık hizmetlerinden yararlanabilmesi için sigortalı bir işe girmesi ya da genel sağlık sigortası kapsamına girmesi gerekir.

Bağ - Kur Kapsamında Sağlıktan Yararlanmak İçin Kaç Gün Sigortalı Olmak Gerekir?

4B Bağ – Kur kapsamında sigortalı olarak çalışan bir kişi ilk kez işe başlamışsa sağlıktan yararlanmak için en az 30 gün süre geçmelidir. Bağ – Kur kapsamında çalışmaya başlayan bir kişinin sağlık hizmeti alabilmesi için aşağıdaki şartlar yerine getirilmelidir;

  • 4B kapsamında çalışan sigortalı kişiler için tek başına 30 günlük süre yeterli değildir. Bunun için önceden 1 yıllık prim ödemesi yapılmalıdır.
  • Kişinin vadesi geçmiş prim borcu olmamalıdır.
  • Önceden 60 günlük sigorta prim borcu olanlar ödemelerini düzenli yapsalar bile sağlık hizmeti alamazlar.

Saydığımız şartlar; GSS (Genel Sağlık Sigortası),  Ek5 tarım ve ev hanımları için isteğe bağlı Bağ – Kur gibi diğer isteğe bağlı sigorta kolları için de geçerlidir.

Sağlıktan Yararlanma Sorgulama Nasıl Yapılır?

Sağlıktan yararlanma sorgulama e-Devlet sistemi üzerinden yapılabilir. Bunun için yapılması gerekenler sırayla şu şekildedir;

  • Öncelikle turkiye.gov.tr adresine girin.
  • Kurumlar sekmesini açın.
  • S harfine gelin ve sayfayı aşağı kaydırarak Sosyal Güvenlik Kurumu’na tıklayın.
  • Açılan sayfada önce Sigortalılık Uygulamaları’nı göreceksiniz. Bu kısmı geçin. Emeklilik Uygulamaları kısmını da geçin. Sayfayı aşağı kaydırınca Sağlık Uygulamaları bölümünü göreceksiniz. Bu kısımda SPAS Müstehaklık Sorgulama (Sağlık Provizyon Aktivasyon Sistemi)’ni bulun ve tıklayın.
  • Son olarak sisteme giriş yapın ve kimlik doğrulama adımını tamamlayın.

Sonuç olarak sağlıktan yararlanma süresi, çalışmaya başlamadan önceki bir yıllık dönemde yapılan prim ödemelerine bağlı olarak ve prim borcu olup olmadığına göre değişmektedir. 30 günlük prim ödemesi yapılmışsa işe başlandığı tarihte sağlık hizmetinden yararlanılabilir ancak kişinin prim borcu varsa veya işe girmeden önceki bir yıl içinde 30 günlük sigorta primi ödenmemişse bir ay sonra sağlık hizmeti alınabilir.